Tot het einde van het schooljaar waarin de jongere 16 is geworden, is een jongere volledig leerplichtig. De jongere moet dan voltijds naar school. Daarna begint de kwalificatieplicht. Deze geldt voor alle jongeren die:
Dit betekent dat een jongere tot zijn of haar 18e verjaardag verplicht is om onderwijs te volgen.
De jongere kan leren ook combineren met werken. Dit kan via de beroeps begeleidende leerwegen (BBL) op het MBO. Voldoet een jongere niet aan de kwalificatieplicht, dan overtreedt hij de Leerplichtwet. De leerplichtambtenaar neemt dan contact op met de jongere.
Voor jongeren in het praktijkonderwijs, zeer moeilijk lerende kinderen (uit het speciaal onderwijs, cluster 3) en meervoudig gehandicapte kinderen (uit het speciaal onderwijs, cluster 1 en 2) is een startkwalificatie niet altijd haalbaar. Daarom worden zij vrijgesteld van de kwalificatieplicht. Zij kunnen een programma volgen dat past bij hun niveau.
Bovendien mag de leerplichtambtenaar in bepaalde gevallen vrijstelling geven aan jongeren die om lichamelijke of psychische redenen geen startkwalificatie kunnen halen.
Een startkwalificatie is het minimale onderwijsniveau dat nodig is om kans te maken op duurzaam werk. Een startkwalificatie is een HAVO of VWO-diploma of een MBO-diploma vanaf niveau 2. Een VMBO-diploma is dus géén startkwalificatie.
Door te spijbelen houdt de leerling zich niet aan de kwalificatieplicht. De leerling kan hiervoor gestraft worden door de leerplichtambtenaar. Als de jongere onder de kwalificatieplicht valt en spijbelt, spreekt de school u en uw kind hier op aan. Als hij of zij te veel spijbelt, meldt de school dit aan de leerplichtambtenaar. De straf voor spijbelen kan een geldboete zijn, een taakstraf of zelfs gevangenisstraf. Hier kunt u verder lezen wat er precies gebeurt als de leerplichtwet overtreden wordt.